بررسی یافته‌های پژوهشی و تجربه‌های اجرایی در نشست تخصصی هفته پدافند غیرعامل مرکز سمنان

          به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، نشست تخصصی «نیاز آبی گونه‌های گیاهی در مناطق خشک و بیابانی؛ مطالعات، چالش‌ها و تجربه‌های اجرایی» به مناسبت هفته پدافند غیرعامل، با حضور پژوهشگران و کارشناسان حوزه کشاورزی و منابع طبیعی، به‌صورت حضوری و مجازی در سالن جلسات شهید کلامی این مرکز برگزار شد.

در این نشست، یافته‌های پژوهشی و تجربه‌های اجرایی در زمینه افزایش استقرار نهال‌های بومی، اندازه‌گیری و برآورد نیاز آبی گونه‌های گیاهی و چالش‌های تأمین آب در عرصه‌های خشک و بیابانی ارائه شد و راهکارهای علمی مدیریت منابع آب و افزایش ماندگاری پوشش گیاهی مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.

در آغاز نشست، فرزانه بهادری، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، نتایج طرح پژوهشی «راهکارهای فنی افزایش استقرار و رشد نهال‌های بومی در مناطق خشک و نیمه‌خشک» را که با تمرکز بر گونه بومی قره‌داغ (Nitraria schoberi) اجرا شده است، تشریح کرد. وی با اشاره به محدودیت منابع آب و دشواری استقرار نهال‌ها در عرصه‌های بیابانی، یافته‌های بررسی تأثیر روش‌های مختلف حفظ رطوبت خاک، شامل استفاده از مالچ شن، مالچ کاه و کلش جو، صفحات جاذب رطوبت پلنت‌بک و هیدروژل زیستی را ارائه کرد.

در ادامه، سمیه ناصری، رئیس بخش تحقیقات جنگل و مرتع مرکز، تجربه مؤسسه بین‌المللی تحقیقات کشاورزی در مناطق خشک و نیمه‌خشک (ICRISAT)  در حیدرآباد هند را در زمینه استفاده از لایسیمترهای وزنی برای اندازه‌گیری و برآورد نیاز آبی گیاهان تشریح کرد.

سپس شیدا آقازاده، رئیس اداره امور بیابان اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان، به بیان وضعیت عرصه‌های بیابانی استان، تجربه‌های اجرایی و چالش‌های مدیریت پوشش گیاهی در مناطق خشک و صعب‌العبور پرداخت. وی تنوع‌بخشی به گونه‌های مورد استفاده در عملیات بیابان‌زدایی، جنگل‌کاری در مناطق دشوارگذر، اجرای طرح‌های زراعت چوب با مشارکت مردمی، استفاده از سامانه‌های آبیاری با نیاز کمتر به نیروی انسانی، کنترل رواناب و به‌کارگیری مالچ‌های سنگ‌ریزه‌ای را از جمله تجربه‌های اجرایی استان برشمرد.

آقازاده همچنین کمبود اطلاعات معتبر درباره تبخیر و تعرق و نیاز آبی گونه‌های بومی و غیربومی، محدودیت رطوبت خاک در عرصه‌های شیب‌دار و صعب‌العبور و نبود نظام پایش و ارزیابی بلندمدت را از مهم‌ترین چالش‌های اجرای طرح‌های جنگل‌کاری و بیابان‌زدایی عنوان کرد. وی پهنه‌بندی عرصه‌ها، شناسایی و ارزیابی گونه‌های سازگار، اجرای طرح‌های آزمایشی همراه با ثبت میزان واقعی مصرف آب و پایش مستمر نتایج را از الزامات توسعه این طرح‌ها دانست و بر ضرورت اطمینان از پایداری منابع تأمین آب پیش از اجرای برنامه‌های توسعه پوشش گیاهی تأکید کرد.

در بخش دیگری از نشست، محمدهادی راد، دانشیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، مبانی علمی تبخیر و تعرق و نتایج مطالعات مربوط به تعیین نیاز آبی گونه‌های مورد استفاده در جنگل‌کاری مناطق خشک را تشریح کرد. وی با معرفی لایسیمتر به‌عنوان یکی از ابزارهای دقیق اندازه‌گیری تبخیر و تعرق، کاربرد این ابزار را در تعیین نیاز آبی گیاهان و بررسی واکنش گونه‌ها به تنش خشکی و شوری توضیح داد.

وی همچنین تلفیق داده‌های لایسیمتری با اطلاعات هواشناسی، ویژگی‌های خاک و داده‌های سنجش از دور را برای دستیابی به برآوردهای دقیق‌تر ضروری دانست. ایجاد پایگاه داده نیاز آبی گونه‌های منابع طبیعی کشور و تعیین ضرایب گیاهی متناسب با اقلیم، سن و شرایط رویشگاه نیز از اولویت‌های پژوهشی مطرح‌شده در این بخش بود.

برگزاری این نشست در چارچوب برنامه‌های هفته پدافند غیرعامل، زمینه تبادل دانش و تجربه میان بخش‌های پژوهشی و اجرایی را فراهم کرد. مباحث مطرح‌شده نیز بر اهمیت بهره‌گیری از یافته‌های علمی در مدیریت منابع آب، انتخاب گونه‌های متناسب با شرایط اقلیمی و افزایش پایداری پوشش گیاهی تأکید داشت؛ موضوعاتی که در کاهش آسیب‌پذیری عرصه‌های طبیعی در برابر خشکسالی، کم‌آبی و تخریب سرزمین نقش مؤثری دارند.

کانال اطلاع‌رسانی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان