از تریتیکاله تا پرواربندی شتر؛
روایت یک سال پژوهش مسئلهمحور در بخش تحقیقات علوم دامی استان سمنان
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، خشکسالی، محدودیت منابع آب، افزایش هزینه نهادهها و دشواری تأمین خوراک، دامپروری در مناطق خشک و نیمهخشک را با چالشهای جدی مواجه کرده است؛ چالشهایی که در استان سمنان، باتوجهبه شرایط اقلیمی و محدودیت منابع، اهمیت بیشتری دارد. در چنین شرایطی، بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان در سال ۱۴۰۴، بخش مهمی از فعالیتهای پژوهشی خود را بر یافتن راهکارهای کاربردی برای کاهش هزینه تولید، شناسایی منابع خوراکی جایگزین، استفاده از ظرفیتهای بومی و توسعه زیرساختهای پژوهشی متمرکز کرد.
فرزانه بهادری، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، با تشریح عملکرد بخش تحقیقات علوم دامی در سال ۱۴۰۴ اظهار کرد: رویکرد اصلی این بخش، حرکت به سمت تحقیقات کاربردی و مسئلهمحور بوده است؛ به این معنا که طرحهای تحقیقاتی بر اساس نیازهای واقعی دامداران و واحدهای تولیدی تعریف شوند و نتایج حاصل از آنها قابلیت استفاده در عرصه تولید را داشته باشد.
وی با اشاره به محدودیت منابع آب و افزایش هزینه خوراک دام افزود: یکی از محورهای مهم پژوهشهای علوم دامی در سال گذشته، بررسی منابع خوراکی جایگزین و متناسب با شرایط اقلیمی استان بود. در همین راستا، قابلیت استفاده از تریتیکاله، چغندر علوفهای و کنجاله کاملینا در تغذیه دام مورد بررسی قرار گرفت تا ظرفیت این منابع برای تأمین بخشی از نیاز خوراکی دام و کاهش وابستگی به نهادههای متداول ارزیابی شود.
بهادری ادامه داد: در کنار این مطالعات، استفاده از محصولات فرعی کشاورزی و صنایع تبدیلی نیز موردتوجه قرار گرفت و موادی از جمله پوست پسته، تفاله پرتقال و تفاله گوجهفرنگی در جیره غذایی برههای پرواری بررسی شد. همچنین در طرح تولید سیلاژ خوراک کامل، استفاده از چغندر علوفهای و برخی محصولات فرعی کشاورزی برای تهیه خوراک کامل مورد ارزیابی قرار گرفت؛ رویکردی که میتواند به افزایش ماندگاری مواد اولیه، مدیریت بهتر منابع خوراک و استفاده هدفمندتر از ظرفیتهای موجود کمک کند.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان با اشاره به نقش بخش خصوصی در اجرای برخی طرحهای تحقیقاتی تصریح کرد: حضور بخش خصوصی در اجرای طرحها، امکان ارزیابی یافتههای پژوهشی در شرایط واقعی تولید را فراهم کرده و زمینه را برای نزدیکتر شدن نتایج تحقیقات به نیازهای عرصه و تولیدکنندگان فراهم میکند.
وی همچنین به مستندسازی محصولات و فرآوردههای دامی بومی و عشایری استان اشاره کرد و گفت: در سال ۱۴۰۴، محصولاتی همچون شیره قیماق، ماست پوستی و چیکو، در ارتباط با دانش بومی جوامع دامدار و عشایری استان، مورد بررسی و مستندسازی قرار گرفتند؛ اقدامی که در راستای حفظ و ثبت بخشی از میراث تولیدی و دانش بومی حوزه دامپروری استان انجام شد.
بهادری توسعه زیرساختهای پژوهشی را از دیگر محورهای فعالیت بخش تحقیقات علوم دامی عنوان کرد و افزود: در سال ۱۴۰۴، ظرفیتهایی از جمله آزمایشگاه تخصصی تغذیه دام و زنبورعسل، پایلوت پرواربندی بره و پایلوت زنبورداری ایجاد و توسعه یافت. این زیرساختها امکان اجرای مطالعات تخصصی، تحقیقات نیمه عملیاتی، ارزیابی جیرهها و انتقالیافتههای علمی در شرایط نزدیکتر به عرصه تولید را فراهم میکنند و در کنار فعالیتهای پژوهشی، ظرفیت مناسبی برای آموزش و ترویج یافتههای علمی نیز به وجود آوردهاند.
وی از راهاندازی پایلوت پرواربندی شتر در ایستگاه تحقیقات گرمسار با همکاری بخش خصوصی نیز خبر داد و اظهار کرد: شتر به دلیل سازگاری با شرایط اقلیمی خشک و کمآب، یکی از ظرفیتهای قابلتوجه برای توسعه دامپروری متناسب با اقلیم استان به شمار میرود. راهاندازی این پایلوت، زمینه انجام مطالعات کاربردی در حوزه تغذیه، مدیریت و پرواربندی شتر و ارزیابی ظرفیتهای این دام در شرایط استان را فراهم کرده است.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان همچنین با اشاره بهضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای طبیعی متناسب با شرایط اقلیمی استان گفت: آغاز مطالعات در زمینه گیاهان شورزیست، از دیگر محورهای موردتوجه در فعالیتهای پژوهشی بخش علوم دامی بوده است. همچنین ارزیابی کارخانههای خوراک دام باهدف شناسایی نقاط قوت و ضعف فرآیند تولید و مطالعه وضعیت تولید و بهرهوری تخممرغ در استان، از دیگر فعالیتهای پژوهشی دنبال شده در این بخش بوده است.
بهادری توسعه همکاریهای علمی با دانشگاهها را نیز از دیگر محورهای فعالیت بخش تحقیقات علوم دامی عنوان کرد و گفت: همکاری با دانشگاه تربیتمدرس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار و دانشگاه سمنان در اجرای طرحهای تحقیقاتی و تبادل دانشجو، ظرفیتهای علمی بخش علوم دامی را با توان دانشگاهی پیوند داده و زمینه استفاده از ظرفیتهای مشترک برای پیشبرد فعالیتهای پژوهشی را فراهم کرده است.
وی در جمعبندی عملکرد بخش تحقیقات علوم دامی در سال ۱۴۰۴ تأکید کرد: مسیر پیشروی پژوهش در حوزه دامپروری استان باید از مسائل واقعی تولید آغاز شود و به راهکارهایی قابلاستفاده برای تولیدکنندگان منتهی شود. تکمیل طرحهای در حال اجرا، انتقالیافتههای پژوهشی به واحدهای تولیدی، توسعه همکاری با بخش خصوصی و گسترش مطالعات درباره نهادههای بومی، جایگزین و کم آببر، از مهمترین اولویتهای ادامه فعالیت این بخش خواهد بود.
کانال اطلاعرسانی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان
