نشست تخصصی خفتگی بذر، از شناخت سازوکارهای جوانهزنی تا بهبود استقرار گیاه در مراتع خشک؛
بررسی راهکارهای نوین بهبود جوانهزنی و استقرار گیاهان در طرحهای اصلاح و احیای مراتع
به گزارش روابطعمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، در این نشست دو سخنرانی تخصصی با محوریت سازوکارهای خفتگی بذر، محدودیتهای استقرار گیاهان در اکوسیستمهای خشک و فناوریهای نوین بهبود بذر ارائه شد و یافتههای پژوهشی مرتبط با افزایش جوانهزنی، سبزشدن و استقرار گیاهان در طرحهای اصلاح و احیای مراتع مورد بحث قرار گرفت.
در نخستین ارائه با عنوان خفتگی بذر و محدودیتهای استقرار گیاهان در اکوسیستمهای خشک: سازوکارها و راهکارهای نوین برای بهبود جوانهزنی و احیای مراتع، سمیه ناصری، عضو هیئتعلمی بخش تحقیقات جنگل و مرتع مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، به تشریح نقش خفتگی بذر در فرآیند استقرار گیاهان مرتعی پرداخت.
وی با اشاره به گستره مراتع کشور که حدود ۸۳ میلیون هکتار، معادل ۵۰.۴ درصد مساحت ایران، برآورد میشود، زنجیره استقرار گیاه از کیفیت بذر تا جوانهزنی، سبزشدن و استقرار گیاه را تشریح کرد. همچنین انواع خفتگی بذر، ویژگیهای آن در خانوادههای مهم گیاهان مرتعی ایران و راهکارهای متداول برای رفع محدودیتهای جوانهزنی موردتوجه قرار گرفت.
ایشان با تأکید بر تفاوت پاسخ گونهها و اکوتیپهای مختلف به شرایط محیطی و تیمارهای بهبود جوانهزنی، بر ضرورت شناخت دقیق نوع خفتگی هر گونه و اکوتیپ پیش از اجرای طرحهای گسترده بذرپاشی تأکید کرد. وی خاطرنشان کرد که استفاده از دستورالعملهای یکسان برای گونهها و مناطق مختلف، لزوماً به استقرار مطلوب گیاه منجر نمیشود و اقدامات اصلاح و احیای مراتع باید متناسب با ویژگیهای زیستی بذر و شرایط بومشناختی هر منطقه طراحی و اجرا شود.
در ادامه، سمیرا هاشمیراد، پژوهشگر پسادکترا در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، در ارائهای با عنوان از خفتگی بذر تا استقرار گیاه: رویکردهای نوین پوششدهی بذر برای بهبود جوانهزنی و احیای مراتع در اکوسیستمهای خشک، به معرفی فناوریهای نوین بهبود بذر و ظرفیتهای آنها برای افزایش موفقیت استقرار گیاه پرداخت.
در این بخش، فناوریهای نوین بهبود بذر موسوم به SETs شامل پرایمینگ، پوششدهی بذر با روشهایی مانند پوشش فیلمی، پوستهگذاری و پلتگذاری و همچنین اسکاریفیکاسیون معرفی شد. همچنین یافتههای حاصل از فراتحلیلهای جهانی درباره تأثیر این فناوریها بر جوانهزنی، سبزشدن و استقرار گیاهچه ارائه شد.
هاشمیراد با اشاره به تفاوت میان نتایج بهدستآمده در شرایط کنترلشده و محیط طبیعی، تأکید کرد که موفقیت یک فناوری در شرایط گلخانهای لزوماً تضمینکننده عملکرد آن در عرصه نیست؛ ازاینرو، طراحی و فرمولاسیون فناوریهای بهبود بذر باید باتوجهبه شرایط اقلیمی، خاکی و بومشناختی هر منطقه انجام شود. وی همچنین گزارشی موردی از طرح پسادکتری خود در زمینه گونه پرند ارائه کرد.
در جمعبندی نشست، بر ضرورت تدوین بانک اطلاعاتی خفتگی بذر گونههای مرتعی ایران به تفکیک منطقه و اکوتیپ، استفاده از بذور بومی و سازگار با شرایط اقلیمی هر منطقه و توسعه فناوریهای متناسب با شرایط واقعی عرصه تأکید شد.
همچنین تغییر رویکرد در برنامههای اصلاح و احیای مراتع از حداکثرسازی سطح بذرکاری به حداکثرسازی استقرار واقعی گیاه بهعنوان یکی از الزامات افزایش اثربخشی اقدامات احیایی موردتوجه قرار گرفت؛ رویکردی که بر ضرورت شناخت دقیق ویژگیهای بذر، انتخاب منابع ژنتیکی سازگار و بهرهگیری هدفمند از فناوریهای نوین بهبود بذر تأکید دارد و میتواند به افزایش موفقیت استقرار پوشش گیاهی در اکوسیستمهای خشک و نیمهخشک کمک کند.
