دستاورد پژوهش مشترک عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان

           به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، این پژوهش با هدف شناسایی منابع خوراکی جایگزین، کاهش وابستگی به نهاده‌های متداول دامداری و استفاده بهینه از محصولات جانبی کشاورزی در شرایط محدودیت منابع آب انجام شده است.

گلرنگ از جمله گیاهان روغنی مقاوم به خشکی و شوری است که قابلیت کشت در مناطق خشک و نیمه‌خشک کشور را دارد. با وجود توسعه کشت این گیاه، اطلاعات علمی درباره ارزش تغذیه‌ای کاه و کنجاله آن در تغذیه دام محدود بوده و این موضوع، محور اصلی پژوهش حاضر را تشکیل داده است.

در این تحقیق، کیفیت کاه گلرنگ به دو صورت علوفه خشک و سیلوشده مورد بررسی قرار گرفت. برای بهبود فرآیند سیلو شدن، تفاله خشک چغندر قند در سطوح ۵، ۱۰ و ۱۵ درصد به کاه گلرنگ افزوده شد و نمونه‌ها پس از ۴۵ روز از نظر کیفیت تخمیر، ترکیبات شیمیایی و ارزش تغذیه‌ای با استفاده از آزمون تولید گاز آزمایشگاهی ارزیابی شدند.

یافته‌های پژوهش نشان داد افزودن تفاله چغندر قند موجب کاهش معنی‌دار pH  سیلو و نیتروژن آمونیاکی و در مقابل افزایش شاخص کیفیت سیلو (امتیاز فلیگ) شد؛ شاخص‌هایی که بیانگر تخمیر مطلوب‌تر و حفظ بهتر مواد مغذی هستند. همچنین با افزایش میزان تفاله چغندر، مقدار پروتئین خام افزایش و مقادیر الیاف نامحلول (NDF  و  ADF) کاهش یافت که در نهایت موجب بهبود قابلیت هضم خوراک شد.

نتایج همچنین نشان داد تیمارهای حاوی تفاله چغندر قند از نظر تولید گاز، گوارش‌پذیری ماده آلی، انرژی قابل سوخت‌وساز و تولید اسیدهای چرب فرار عملکرد بهتری داشتند؛ موضوعی که بیانگر فعالیت مطلوب‌تر میکروارگانیسم‌های شکمبه و بهره‌وری بیشتر دام از خوراک مصرفی است. در میان تیمارهای آزمایشی، سیلوی حاوی ۱۵ درصد تفاله چغندر قند بهترین نتایج را از نظر کیفیت تخمیر و ارزش تغذیه‌ای به ثبت رساند.

در بخش دیگری از این پژوهش، ارزش تغذیه‌ای کنجاله گلرنگ نیز بررسی شد. نتایج نشان داد اگرچه میزان پروتئین این کنجاله کمتر از کنجاله سویاست، اما می‌تواند به‌عنوان یک منبع پروتئینی مکمل در جیره‌های مبتنی بر علوفه‌های کم‌پروتئین مورد استفاده قرار گیرد و بخشی از وابستگی به منابع پروتئینی متداول را کاهش دهد.

بر اساس یافته‌های این تحقیق، فرآوری کاه گلرنگ به‌صورت سیلو همراه با تفاله چغندر قند، راهکاری عملی، اقتصادی و سازگار با شرایط اقلیمی مناطق خشک و نیمه‌خشک کشور برای ارتقای کیفیت خوراک دام محسوب می‌شود. استفاده از این روش می‌تواند ضمن افزایش بهره‌وری واحدهای دامداری، به کاهش هزینه‌های تولید، استفاده بهینه از محصولات جانبی کشاورزی و مدیریت پایدار منابع آب و خاک کمک کند.

پژوهشگران در پایان تأکید کردند با توجه به ظرفیت بالای گلرنگ برای کشت در شرایط کم‌آبی، توسعه استفاده از محصولات جانبی این گیاه در تغذیه دام می‌تواند نقش مؤثری در افزایش تاب‌آوری بخش دامپروری در برابر تغییرات اقلیمی داشته باشد؛ هرچند تعیین سطوح بهینه مصرف در شرایط مزرعه نیازمند انجام مطالعات تکمیلی بر روی دام زنده است.

لینک دریافت مقاله   

https://nras.lu.ac.ir/article_736166.html 

کانال اطلاع‌رسانی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان