حفاظت از مراتع و گونههای نادر در سمنان؛ ضرورت مدیریت علمی چرای دام؛
سمنان؛ رویشگاه گونههای نادر جهانی در معرض تهدید چرای زودهنگام دام
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، چرای زودهنگام دام در مراتع استان اگرچه در نگاه نخست بیخطر به نظر میرسد، اما تهدیدی جدی برای رشد گیاهان بومی، حفظ تنوع زیستی و سلامت خاک محسوب میشود.
سمیه ناصری، رئیس بخش تحقیقات جنگل و مرتع و عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات سمنان، در گفتوگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) تأکید کرد که چرای پیش از موعد میتواند زمینه فرسایش خاک و آسیب به کل زیستبوم مراتع را فراهم کند.
وی با اشاره به شکنندگی زیستبومهای استان یادآور شد که تغییر اقلیم، خشکسالیهای پیدرپی و رعایتنشدن ظرفیت چرای مراتع، مهمترین عوامل تهدید پوشش گیاهی، گونههای نادر و حتی جنگلهای استان هستند. چرای زودهنگام، بهویژه در شرایط سرمای هوا و خشکسالی، مانع تجدید حیات گیاهان، فتوسنتز و بازسازی پوشش گیاهی میشود و در بلندمدت فرسایش خاک و تخریب اکوسیستم مراتع را در پی دارد.
ناصری همچنین افزود که پایش مراتع استان در زیستبومهای مختلف از مناطق پست تا ارتفاعات، بیش از ۱۰ سال است که بهصورت مستمر انجام میشود و شاخصهایی مانند درصد پوشش گیاهی، میزان تولید، ترکیب گونهای و تنوع زیستی به همراه شاخصهای اقلیمی و خاکی بررسی میشوند. نتایج این پایشها بهطور منظم در اختیار ادارات کل منابع طبیعی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع و سازمان حفاظت محیط زیست قرار میگیرد تا مبنای تصمیمگیری و مدیریت علمی قرار گیرد.
رئیس بخش تحقیقات جنگل و مرتع تأکید کرد که طبق اصول علمی بهترین زمان چرای دام پایان دوره گلدهی و اوایل بذردهی گیاهان است. در مراتع ییلاقی، ورود دام معمولاً از اواسط خرداد تا تیرماه و خروج آن حداکثر تا پایان شهریور توصیه میشود تا پوشش گیاهی فرصت بازسازی داشته باشد.
وی با اشاره به اهمیت استان سمنان به عنوان میزبان گونههای بومی و انحصاری گفت که این استان محل رویش گونههایی است که در هیچ نقطه دیگری از کشور یا جهان یافت نمیشوند، از جمله گون گچی و گون استراگالوس که تنها در رویشگاههای گچی سمنان شناسایی شدهاند. نمونههای این گیاهان در هرباریوم مرکز نگهداری میشوند که غنیترین هرباریومهای استان به شمار میرود. بر اساس مطالعات، پیشبینی میشود بین ۱۱۰۰ تا ۱۳۰۰ گونه گیاهی در استان سمنان وجود داشته باشد که شامل گونههای مرتعی، درختی، درختچهای و گیاهان دارویی است.
وی همچنین به بازنگری فلور گیاهان در ذخیرهگاه زیستکره توران اشاره کرد و افزود که این مطالعات در مناطق مرتفع و پست پارک در دو مرحله انجام شد تا اطلاعات بهروز و دقیق برای مدیریت علمی در اختیار برنامهریزان قرار گیرد.
وی در ادامه با اشاره به وضعیت جنگلهای استان توضیح داد که جنگلهای هیرکانی و ایرانتورانی (تاغزارها) با تهدیدهایی مانند آفات و بیماریها، از جمله سفیدک و شپشک، مواجه هستند و برای مقابله با این تهدیدها، همکاریهایی با موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور و متخصصان حوزه نانو انجام شده است.
عضو هیأت علمی مرکز در پایان تأکید کرد که مدیریت علمی مراتع و حفاظت از گونههای نادر، کلید حفظ سلامت زیستبوم، مقابله با فرسایش خاک و پایداری منابع طبیعی استان سمنان است. اجرای برنامههای پایش مستمر، تعیین زمانبندی صحیح چرای دام و توجه به گونههای بومی، مسیر تحقق توسعه پایدار و حفاظت از ذخایر ژنتیکی ارزشمند استان را هموار میکند.
